کنترلِ استرسِ گرمایی در مرغِ گوشتی

تابستان برایِ مرغدار فقط به معنایِ افزایشِ دمایِ هوا نیست. بالا رفتنِ دما و رطوبتِ سالن می‌تواند مصرفِ دان، رشد، ضریبِ تبدیل و حتی تلفاتِ گله را تحتِ‌تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، کنترلِ استرسِ گرمایی یکی از مهم‌ترین بخش‌هایِ مدیریتِ گله در فصلِ گرم است.

استرسِ گرمایی را همیشه نمی‌توان به‌طورِ کامل حذف کرد، اما با تشخیصِ زودهنگام و مدیریتِ درست می‌توان شدتِ آن و خسارت‌هایِ ناشی از آن را کاهش داد.

استرسِ گرمایی چه اثری بر عملکردِ گله دارد؟

در یک مرورِ نظام‌مند و متاآنالیزِ منتشرشده در نشریهٔ Poultry Science، نتایجِ ۱۲ مطالعه رویِ ۴۷۰ قطعه جوجهٔ گوشتی بررسی شد. بر اساسِ نتایجِ این مطالعه، استرسِ گرمایی در مقایسه با شرایطِ دماییِ مناسب، مصرفِ خوراک و وزن‌گیری را کاهش داد، ضریبِ تبدیلِ خوراک را به‌طورِ متوسط ۰٫۱۷ واحد افزایش داد و با افزایشِ معنی‌دارِ شانسِ تلفات همراه بود.

شدتِ این اثرات در همهٔ گله‌ها یکسان نیست و به عواملی مانندِ سنِ پرنده، مدت و شدتِ مواجهه با گرما، رطوبتِ نسبی، تراکم، تهویه و وضعیتِ سلامتِ گله بستگی دارد.

نشانه‌هایی که باید جدی گرفته شوند

نفس‌نفس‌زدن با منقارِ باز، دور نگه‌داشتنِ بال‌ها از بدن، کاهشِ تحرک، تجمعِ پرندگان در اطرافِ آبخوری‌ها و کاهشِ مصرفِ دان از مهم‌ترین نشانه‌هایِ درگیریِ گله با گرما هستند.

برایِ کنترلِ استرسِ گرمایی چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

تهویه و خنک‌سازیِ سالن

افزایشِ جریانِ هوا به کاهشِ دمایِ احساس‌شده توسطِ پرنده کمک می‌کند. عملکردِ فن‌ها، ورودی‌هایِ هوا، پدهایِ خنک‌کننده و مسیرِ گردشِ هوا باید به‌طورِ منظم بررسی شود.

مدیریتِ تراکم

تراکمِ بیش از ظرفیتِ سالن، تولیدِ گرمایِ متابولیکی و فشارِ واردشده به سیستمِ تهویه را افزایش می‌دهد. تراکمِ مناسب باید از ابتدایِ دوره و متناسب با فصل، وزنِ نهایی و ظرفیتِ واقعیِ سالن در نظر گرفته شود.

تأمینِ آبِ سالم و در دسترس

در هوایِ گرم، دسترسیِ مداومِ پرنده به آب اهمیتِ بیشتری پیدا می‌کند. فشارِ آب، ارتفاعِ آبخوری‌ها، دمایِ آب و سلامتِ خطوط باید مرتب بررسی شود و در صورتِ نیاز خطوطِ آب شست‌وشو داده شوند.

تنظیمِ زمانِ خوراک‌دهی

بخشِ بیشتری از خوراک را می‌توان در ساعاتِ خنک‌ترِ شبانه‌روز در اختیارِ گله قرار داد تا مصرفِ دان در زمانِ اوجِ گرما و گرمایِ متابولیکیِ ناشی از هضم کاهش یابد.

استفاده از حمایت‌هایِ تغذیه‌ای

در برخی شرایط، الکترولیت‌ها، ویتامینِ C و دیگر مکمل‌هایِ تغذیه‌ای می‌توانند با نظرِ دامپزشک یا متخصصِ تغذیه در برنامهٔ کنترلِ تنشِ گرمایی قرار گیرند. انتخابِ ترکیب، مقدارِ مصرف و زمانِ استفاده باید با توجه به شرایطِ گله انجام شود.

نقشِ ترکیباتِ گیاهی و آنتی‌اکسیدان‌ها

استرسِ گرمایی با افزایشِ فشارِ اکسیداتیو و تغییرِ پاسخ‌هایِ فیزیولوژیکِ پرنده همراه است. برخی ترکیباتِ گیاهی و آنتی‌اکسیدانی ممکن است در کنارِ مدیریتِ محیطی و تغذیه‌ای به حمایت از عملکردِ گله کمک کنند.

بااین‌حال، هیچ مکملی نمی‌تواند جایگزینِ تهویهٔ مناسب، آبِ کافی، کنترلِ تراکم و مدیریتِ صحیحِ دمایِ سالن شود. میزانِ اثرِ این ترکیبات نیز به فرمولِ محصول، مقدارِ مصرف، سنِ پرنده، شدتِ تنش و شرایطِ کلیِ گله بستگی دارد و نباید برایِ آن‌ها نتیجه‌ای قطعی یا عددی تضمین کرد.

این مطلب جایگزینِ ارزیابیِ گله توسطِ دامپزشک یا متخصصِ تغذیه نیست. در صورتِ مشاهدهٔ تلفات، علائمِ شدیدِ تنفسی یا افتِ ناگهانیِ مصرفِ آب و خوراک، شرایطِ گله باید به‌صورتِ تخصصی بررسی شود.