بیوسکیوریتی در مرغداری؛ چند اقدامِ ساده که نباید نادیده گرفته شوند
کنترلِ رفتوآمد، ضدعفونیِ صحیح و مدیریتِ ورودِ تجهیزات، نقشِ مهمی در کاهشِ احتمالِ ورود و انتشارِ عواملِ بیماریزا دارد.
ورودِ یک عاملِ بیماریزا به مرغداری همیشه نتیجهٔ اتفاقی عجیب یا غیرقابلِپیشبینی نیست. رفتوآمدِ کنترلنشده، چکمهٔ آلوده، خودرویِ ورودی، تجهیزاتِ مشترک یا تماسِ پرندگان با آب و خوراکِ آلوده میتواند مسیرِ انتقالِ بیماری را فراهم کند.
بیوسکیوریتی مجموعه اقداماتی است که برایِ جلوگیری از ورودِ عواملِ بیماریزا به مزرعه و محدودکردنِ انتشارِ آنها در داخل یا میانِ واحدهایِ پرورشی انجام میشود. اثربخشیِ این اقدامات بیش از هر چیز به اجرایِ منظم و روزانهٔ آنها وابسته است. جلوگیری از تماسِ طیور با پرندگانِ وحشی، رعایتِ بهداشتِ سالن و تجهیزات و گزارشِ سریعِ بیماری و تلفاتِ غیرعادی از اقداماتِ اصلیِ پیشگیریِ آنفلوانزایِ پرندگان هستند.
مهمترین اصولِ بیوسکیوریتی
کنترلِ ورودِ افراد
فقط افرادی که حضورشان ضروری است وارد محدودهٔ پرورش شوند. ورودِ بازدیدکنندگان ثبت شود و لباس، چکمه یا پوششِ یکبارمصرفِ مناسب در اختیارِ آنها قرار گیرد. لباس و کفشِ خارج از مرغداری نباید وارد سالن شود.
مشخصکردنِ محدودهٔ تمیز و آلوده
مسیرِ ورود به سالن باید مشخص باشد و افراد پیش از ورود، لباس و چکمهٔ خود را تعویض کنند. حوضچهٔ ضدعفونی نیز فقط زمانی مؤثر است که محلولِ آن با غلظتِ صحیح تهیه شود، تمیز بماند و بهموقع تعویض شود.
کنترلِ خودروها و تجهیزات
ورودِ خودروهایِ غیرضروری محدود شود. وسایل، قفسها و تجهیزاتی که میانِ مزارع جابهجا میشوند باید پیش از ورود پاکسازی و ضدعفونی شوند. استفادهٔ مشترک از ابزار میانِ چند سالن یا مزرعه، بدونِ انجامِ ضدعفونی، میتواند خطرِ انتقالِ آلودگی را افزایش دهد.
جلوگیری از تماس با پرندگانِ وحشی و جوندگان
ورودیهایِ سالن، توریها و منافذِ ساختمان باید مرتب بررسی شوند. خوراک در شرایطی نگهداری شود که در دسترسِ پرندگانِ وحشی و جوندگان نباشد و منابعِ آب نیز از آلودگیِ احتمالی محافظت شوند. پرندگانِ وحشی، بهویژه پرندگانِ آبزی، میتوانند در گردشِ ویروسهایِ آنفلوانزایِ پرندگان نقش داشته باشند.
اجرایِ اصلِ همهپُر، همهخالی
در یک سالن، گلههایی با سن یا منشأِ متفاوت نگهداری نشوند و پرندهٔ جدید به گلهٔ موجود اضافه نشود. پس از خروجِ گله، کود و بستر تخلیه و سالن، تجهیزات و خطوطِ آب بهطورِ کامل شستوشو و ضدعفونی شوند. پیش از ورودِ گلهٔ بعدی نیز زمانِ کافی برایِ خشکشدن و آمادهسازیِ سالن در نظر گرفته شود. اصلِ پرورشِ تکسنی و همهپُر، همهخالی یکی از پایههایِ بیوسکیوریتی در تولیدِ تجاریِ طیور است.
بهداشتِ کارکنان
کارکنانِ هر سالن تا حدِ امکان لباس، چکمه و تجهیزاتِ مخصوصِ همان سالن را داشته باشند. ترتیبِ بازدید نیز از گلههایِ جوانتر و سالمتر به سمتِ گلههایِ مسنتر یا مشکوک باشد. شستنِ دستها و تعویضِ پوشش پیش از ورود به سالنِ بعدی نباید نادیده گرفته شود.
در دورههایِ پرخطر چه کار کنیم؟
خطرِ آنفلوانزایِ پرندگان در تمامِ مناطق و فصلها یکسان نیست. در زمانهایی که مراجعِ دامپزشکی دربارهٔ افزایشِ مواردِ بیماری در منطقه یا پرندگانِ وحشی هشدار میدهند، باید ورودِ افراد و خودروها محدودتر شود، سلامتِ توریها و ساختمان با دقتِ بیشتری بررسی شود و پایشِ تلفات، مصرفِ آب و خوراک و علائمِ تنفسی جدیتر انجام گیرد.
میزانِ خطر به موقعیتِ جغرافیایی، جمعیتِ پرندگانِ وحشی و شرایطِ اپیدمیولوژیکِ هر منطقه بستگی دارد؛ بهتر است برایِ ارزیابیِ دقیقِ خطر، از هشدارهایِ رسمی و وضعیتِ بیماری در همان منطقه پیروی شود.
هزینهٔ بیوسکیوریتی در برابرِ خسارتِ بیماری: اجرایِ بیوسکیوریتی به زمان، آموزش و هزینه نیاز دارد، اما یک رخدادِ بیماری میتواند با تلفات، افتِ تولید، محدودیتِ جابهجایی، پاکسازیِ گسترده و توقفِ فعالیت همراه شود. به همین دلیل، بیوسکیوریتی باید بخشی از برنامهٔ ثابتِ مدیریتِ مزرعه باشد، نه اقدامی موقت که فقط هنگامِ شنیدنِ خبرِ بیماری اجرا شود.
آیا مکملهایِ تغذیهای میتوانند کمک کنند؟
برنامهٔ تغذیهٔ مناسب و برخی ترکیباتِ آنتیاکسیدانی یا گیاهی ممکن است در شرایطِ مشخص به حمایت از سلامتِ عمومی، عملکرد و پاسخِ فیزیولوژیکِ گله کمک کنند. بااینحال، هیچ مکملی مانعِ ورودِ ویروس به مزرعه نمیشود و نمیتواند جایگزینِ کنترلِ رفتوآمد، ضدعفونی، جلوگیری از تماس با پرندگانِ وحشی، واکسیناسیونِ مجاز یا پایشِ دامپزشکی باشد. حتی واکسیناسیونِ آنفلوانزایِ پرندگان نیز باید در کنارِ بیوسکیوریتی و سایرِ برنامههایِ کنترلی اجرا شود، نه بهجایِ آن.
در صورتِ مشاهدهٔ علائمِ مشکوک چه کنیم؟
افزایشِ ناگهانیِ تلفات، افتِ شدیدِ مصرفِ آب یا خوراک، علائمِ تنفسیِ گسترده، تورمِ سر و صورت یا کاهشِ غیرعادیِ تولید باید سریع بررسی شود. تا زمانِ ارزیابیِ دامپزشکی، رفتوآمد محدود و از جابهجاییِ پرنده، لاشه، کود و تجهیزات به واحدهایِ دیگر خودداری شود.
مواردِ مشکوک و تلفاتِ غیرعادی باید فوراً به دامپزشکِ مسئول و ادارهٔ دامپزشکیِ منطقه گزارش شوند. گزارشِ سریعِ بیماری و تلفاتِ پرندگان یکی از اقداماتِ ضروری برایِ جلوگیری از گسترشِ آنفلوانزایِ پرندگان است.
این مطلب جایگزینِ ارزیابیِ دامپزشکی نیست. در صورتِ مشاهدهٔ تلفاتِ غیرعادی یا علائمِ مشکوک، از درمانِ خودسرانه و جابهجاییِ پرندگان خودداری کرده و موضوع را فوراً با دامپزشک و ادارهٔ دامپزشکیِ منطقه در میان بگذارید.
چکلیستِ بیوسکیوریتی را رایگان دریافت کنید
فهرستِ عملیِ نقاطِ حساسِ سالن برایِ کاهشِ ریسکِ شیوع.